Warning: Declaration of Walker_Nav_Menu_Dropdown::start_lvl(&$output, $depth) should be compatible with Walker_Nav_Menu::start_lvl(&$output, $depth = 0, $args = NULL) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of Walker_Nav_Menu_Dropdown::end_lvl(&$output, $depth) should be compatible with Walker_Nav_Menu::end_lvl(&$output, $depth = 0, $args = NULL) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of Walker_Nav_Menu_Dropdown::start_el(&$output, $item, $depth, $args) should be compatible with Walker_Nav_Menu::start_el(&$output, $item, $depth = 0, $args = NULL, $id = 0) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of Walker_Nav_Menu_Dropdown::end_el(&$output, $item, $depth) should be compatible with Walker_Nav_Menu::end_el(&$output, $item, $depth = 0, $args = NULL) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of Walker_Top_Menu_Dropdown::start_lvl(&$output, $depth) should be compatible with Walker_Nav_Menu::start_lvl(&$output, $depth = 0, $args = NULL) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of Walker_Top_Menu_Dropdown::end_lvl(&$output, $depth) should be compatible with Walker_Nav_Menu::end_lvl(&$output, $depth = 0, $args = NULL) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of Walker_Top_Menu_Dropdown::start_el(&$output, $item, $depth, $args) should be compatible with Walker_Nav_Menu::start_el(&$output, $item, $depth = 0, $args = NULL, $id = 0) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of Walker_Top_Menu_Dropdown::end_el(&$output, $item, $depth) should be compatible with Walker_Nav_Menu::end_el(&$output, $item, $depth = 0, $args = NULL) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/framework/functions/mobile_menus.php on line 0

Warning: Declaration of WPBakeryVisualComposer::addShortCode($shortcode) should be compatible with WPBakeryVisualComposerAbstract::addShortCode($tag, $func) in /home2/niakans1/public_html/Handicrafts/wp-content/themes/goodnews4/builder/js_composer/composer/lib/composer.php on line 0
آموزش گوهرشناسی و آشنایی با سنگ های قیمتی - صنایع دستی نیاکان

403 Forbidden


nginx
شما اينجا هستيد: Home » آموزش » +سنگی » آموزش گوهرشناسی و آشنایی با سنگ های قیمتی

آموزش گوهرشناسی و آشنایی با سنگ های قیمتی

آموزش گوهرشناسی و آشنایی با سنگ های قیمتی (Gemology یا Gemmology) علمی است که به شناخت جواهرات و سنگ‌های قیمتی می‌پردازد. علم گوهرشناسی از علوم زمین شناسی و شاخه‌ای از کانی‌شناسی می باشد.

سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی

آموزش گوهرشناسی و آشنایی با سنگ های قیمتی (Gemology یا Gemmology)

 

گروه بریل


١- آکوامارین (Aquamarine)
٢- مورگانیت (Morganite)
٣- ھلیدور (Heliodor)
۴- زمرد سبز  (Emerald)
وجه تسمیه: از واژه بریلیوم اخذ شده است.
سیستم تبلور: ھگزاگونال
(Be3Al2(Si6O فرمول شیمیايي : 18
,SiO2=67.07% BeO=13.96% Al2O3= ترکیب شیمیایی: % 18.97
Cs,Li,Na ,OH Mg, Mn,Fe,Ca,Cr ادخال ھای
٨ -٧/ سختي : ۵
میزان شفافیت : شفاف تا نیمه شفاف
٢/۶۶-٢/ چگالي: ٩٢
رنگ : زرد طلايي، زرد مايل به سبز، زرد صورتي، سبز زمردي، سفید و بي رنگ
جلا : شیشه ای – مات
نوع شكستگي : صدفي- نامنظم .بريل در مقابل فشار حساس بوده و به راحتي مي شكند. اغلب به صورت بلورھاي منشوري است که در جھت قائم مخطط و شیار دار است .
پاراژنز: اورتوز- کوارتز – تورمالین – توپاز- کاسیتریت
ژیزمان: کمیاب ; پگماتیت ھای آلمان غربی و شرقی ، نروژ، امریکا ، چک واسلواکی ، برزیل و فرانسه
محل پیدایش :چک و اسلواکی
تشابه کانی شناسی: آپاتیت – تورمالین – توپاز
بر اساس رنگ به نامھاي مختلفي خوانده مي شود.
محل تشکیل : بريل در گرانیت ھا و پگماتیت ھاي گرانیتي و نیز سنگھاي دگرگوني يافت مي شود.
کاربرد : نمونه ھاي شفاف آن در جواھر سازي مصرف دارد. ھمچنین از بريل، بريلیون استخراج مي شود. اين فلزر که به مقدار زياد در آلیاژ مس مصرف مي شود، باعث افزايش قدرت کشش و مقاومت مس در برابر فرسودگي مي گردد.
فقط گونه سبز پر رنگ آن یعنی زمرد ، به عنوان یک سنگ قیمتی رده بندی می شود. از روزگار باستان ، ارزش زیادی برای زمرد قائل بودند و امروزه نیز ارزش آن می تواند مساوی یا حتی بالاتر از الماس یا یاقوت باشد.

 


گروه کرندوم


(Ruby) یاقوت سرخ
(Sapphire) یاقوت کبود
۴، داراي سختي ٩ و جلاي شیشه اي / ٣ تا ١ / در سیستم رمبوئدريک متبلور شده و وزن مخصوص آن ٩۵ Al2O کرندوم با فرمول 3
مي باشد.اين کاني در فارسي به ياکند و در عربي به ياقوت معروف است.
ديده مي شود. کرندوم بي رنگ و کاملاً …, Ti , Cr ۵٣ % به ھمراه ناخالصي ھايي مانند / در ترکیب شیمیايي اين کاني آلومینیوم ٢
شفاف بوده که غالباً به رنگھاي مختلف قرمز – خاکستري – بنفش – سبز – آبي – قھوه اي و زرد ديده مي شود. انواع رنگي و
شفاف آن جزء جواھرات قیمتي محسوب مي شوند. مطابق رنگشان به نامھاي مختلف نامیده مي شوند:
به رنگ .اين کاني غالباً به حالت خودشکل بوده و بیشتر اوقات دانه اي شکل و يا SAPPHIRE ، ياقوت) به رنگ قرمز ) Ruby مانند
کاملاً کمپاکت است و براي سائیدن مورد استفاده قرار مي گیرد ولیکن گاھي صفحه اي و يا منشوري با مقاطع شش ضلعي مي
باشد.
اغلب اوقات کرندوم به ويژه سافیر داراي ذرات خارجي است که با نظم معیني درداخل آن قرار مي گیرند به طوري که روي يک تیغه
شش گوش آن،اين مواد به شکل ستاره ھاي ۶ گوش ديده مي شوند.
درجه ذوب کرندوم خالص حدود ٢٠۵٠ درجه است. اسیدھا روي آن اثري ندارند ولي پس از ذوب قلیائي بوسیله بي سولفات پتاس
در اسیدھا حل مي شود. در پرل بوراکس به سختي ولي کاملا حل خواھد شد.

 

 

 

 

 

گروه گارنت

(Pyrope) پیروپ
(Almandine) آلماندن
(Spessartin) اسپسارتین
(Grossuler Garnet) گروسولر گارنت
(Andradite) آندرادیت
وجه تسمیه: از یک واژه یونانی به معنی دانه ای شکل گرفته شده است که در فارسی به آن نارسنگ گویند
سیستم تبلور: کوبیک
۶/۵ -٧/ سختي : ۵
٣/۵-۴/ وزن مخصوص: ٢
١٫٧۴۶- ضریب شکست: ١٫٨١
میزان شفافیت : شفاف تا نیمه شفاف
رنگ : رنگ آنھا با ترکیب شیمیايي تغییر مي کند و به رنگھاي قرمز روشن تا تیره( پیروپ)، سرخ تا قرمز تیره متمايل به سیاه(
آلماندن)، زرد متمايل به قھوه اي (اسپسارتین)، بیرنگ و سبز(گروسولر) و… ديده مي شود
جلا: شیشه اي گاھي چرب يا صمغي در فارسي به آن بیجاده، لعل سوخته نیز مي گويند. ابتدا آن را از انواع ياقوت مي دانستند و پیش از كشف لعل قیمت بسیار بالايي داشته است. معمولاً ھر چه اندازه ي بلورھاي گارنت بیشتر شود، از شفافیت آن كاسته مي شود بیان می شود. در این فرمول موضع A3B2(SiO4) فرمول شیمیايي: ترکیب شیمیایی گارنتھا با فرمول ساختمان کلی 3 A3B2(SiO4)3 اشغال می شود. Cr+3 ،Fe+ با کاتیونھای 3 B و موضع Mn+ یا 2 Fe+2 ،Mg و Ca با کاتیونھای A وجود دارد. رنگ آن از قرمز تیره تا تقریبا سیاه تغییر می کند. اغلب شفاف است و به ھمین Fe+ و 2 Ca در ترکیب آن معمولا مقداری خاطر در جواھر سازی مصرف می شود. نام آن از یک واژه یونانی به معنی آتش سان گرفته شده است. رودولیت نامی است که به گارنت ارغوانی یا قرمز مایل به صورتی روشن داده شده و ترکیب آن با دو بخش پیروپ و یک بخش آلماندین مطابقت دارد.
محل تشکیل : گارنت یکی از کانیھای مھم و با گسترش وسیع است که به مقدار فراوان در بعضی از سنگھای دگرگونی و به صورت سازه فرعی در بعضی از سنگھای آذرین یافت می شود. این کانی بیش از ھمه درشتیھای میکادار ، شیستھای ھورنبلند دار و گناسیھا مشاھده می شود به ھمین خاطر بارھا به عنوان کانی شاخص دگرگونی به کار برده شده است.
پیدایش در ایران :در شیستھای میکادار منطقه خلج مشھد ، آلماندین ھمراه با استارولیت یافت می شود. در شیستھای میکادار جاده بین ھمدان و ملایر )زمان اباد ھمدان) آلماندین با آندالوزیت ھمراه است. در منطقه کوه گبری رفسنجان بلورھای گارنت معمولا از نوع آندرادیت و گروسولاریت ھستند. برخی بلورھای سبز رنگ حاوی ١٫۵ درصد کروم اند و بنابراین از نوع رمانتویید ھستند که برای تزیین استفاده می شوند. در کرندونیت کوه اھر – زنجان ، گارنت ھمراه با کرندوم دیده می شود. گارنتھای نوع گروسولار در سنگی که یکسره از این کانی تشکیل شده است. در ناحیه زند – اھر و معدن آھن سمنان و ناحیه علیای دره مرادبیگ یافت شده اند ھمچنین در اسکارنھای ورقه ورقه تنگ حنا درنیریز فارس وکوه گنبد رفسنجان یافت می شوند
کاربرد : نمونه ھاي شفاف آن در جواھر سازي مصرف دارد. ھمچنین گارنت ھا به عنوان ساينده در کاغذ سمباده مصرف دارند.به عنوان ساینده در بتن ھای ضد سایش جھت پرداخت لوازم الکتریکی ،برای تولید سنباده ، تولید وسایل فیلتری ودر نوع مرغوبتربه عنوان سنگ نیمه جواھری استفاده می شود.

 

وجوه مشخصه :گارنتھا معمولا از بلورھای مکعبی مشخص ، سختی و رنگ شناخته می شوند. بطور کلی چگالی ، ضریب شکست در تشخیص اعضای این گروه بسیار موثر است. به استثنای اوارویت که در برابر فوتک تقریبا گدازناپذیر است. سایر گارنتھا در درجه ٣ الی ٣٫۵ (از مقیاس گدازپذیری) گداخته می شوند. گارنتھای آھندار یعنی آلماندین و آندرادیت در مقابل شعله فوتک گداختهمی شوند و گلوله ھای مغناطیسی تولید می کنند. مخلوط اسپسارتین و کربنات سدیم ، چنانچه روی ذغال تا حد گداخت گرم شوند مھره ای به رنگ سبز مایل به آبی (تشخیص منگنز) پدید می آورند. اوارویت ھمراه با فسفات مھره سبز رنگی (تشخیص کروم) تولید می کند.
 

تاریخچه گارنت:محدوده وسیع ترکیب شیمیایی گارنتھا که وسیعتر از ھر کانی گوھری دیگر است به صورت تنوع و دیگر خواص فیزیکی در گونه ھای مختلف آن بروز می کند. از زمان مسیح تا کنون گارنتی که به عنوان گوھر استفاده می شود، به رنگ سرخ تیره بوده و بنابراین به باور بسیار تنھا رنگ کانی ھمین رنگ است. در حالی که گارنت به تمام رنگھا مجزی آبی یافت می شود. پیروپ و آلماندین و محلول جامدھای بین آنھا به رنگ سرخ و بنفش با سایه ھای گوناگون یافت می شوند. از این گارنتھا در روزگار باستان به عنوان گوھر استفاده می شد.گروسولار می تواند به رنگ سرخ نیز باشد، اما بیشتر به رنگ زرد نارنجی تا قھوه ای مایل به نارنجی است که به عنوان گوھر استفاده زیادی دارد. اخیرا گونه ای گارنت شفاف به رنگ سر زمردی به نام تساووریت در پارک تساووکنیا یافت شده است. گونه توده ای سبز یشمی گروسولار آفریقای جنوبی به عنوان جانشین یشم استفاده می شود. آندرادیت می تواند به رنگ سبز مایل به زرد تا سیاه باشد، اما گونه شفاف سبز آن یعنی امانتویند اھمیت گوھری دارد. اسپسارتین گوھری کمیاب است، اواروویت یا گارنت کروم دار به صورت بلورھای سبز سیر درخشان یافت می شود.
 

خانواده گارنت:گارنت در رنگ ھای مختلف وجود دارد و متداول ترین رنگ آن قرمز تیره است. نام دیگر گارنت لعل است. البته در حرفه جواھرسازی به سنگ اسپینل ھم چون رنگ قرمز دارد، گاھی لعل گفته می شود. گارنت كلمه ای لاتین و به معنای دانه ھای مُدوّر است. گارنت شفاف در جواھرسازی مورد استفاده قرار می گیرد و چند : نوع معروف و قابل استفاده آن در جواھرسازی عبارت اند از:
رنگ ھای گارنت جلوه و زیبایی خاصی دارند. این گوھر به دلیل تنوع رنگ و وجود معادن پراكنده در تمام دنیا به خصوص در كشورھای پرجمعیت (از جمله ھندوستان، پاكستان و برزیل) و انواع خاصی از آن در كشورھای اروپایی در ساخت جواھرات بومی جایگاه خاصی دارد و به دلیل ارزانی برای تمام طبقات مردم قابل استفاده است. ناگفته نماند در بسیاری از ھمین كشورھا در مورد این گوھر اعتقادات و باورھای خاصی وجود دارد. گفتنی است این گونه اعتقادات در مورد سنگ ھا، به طور كلی جنبه نمادین دارد اصولاً گوھرھا به خاطر رنگ، درخشش، شفافیت، سختی زیاد، كمیابی و یا پدیده ھای نوری مورد توجه :gemstone synthetic انسان ھا بوده اند. ھمین انگیزه ھا باعث شده كه امروزه در لابراتوارھا گوھرھایی با تركیبات شیمیایی برابر و خواص فیزیكی مشابه با گونه ھای طبیعی ساخته شود؛ و البته مصنوعی بودن این سنگ ھا باید ذكر شود تا استفاده كننده گمراه نشود؛ برای مثال گفته شود گویند. synthetic gemstone یاقوت مصنوعی، زمرد مصنوعی و…؛ این شیوه ساخت رابه علاوه، گوھرھایی ھم به نام بدلی ساخته می شوند كه معمولاً موادی مثل شیشه و پلاستیك در آنھا به كار رفته :Imitation است. این بدل ھا فقط رنگ، جلا و شفافیت جواھرات اصل را دارند و فاقد خواص فیزیكی و شیمیایی نوع اصل ھستند. ب ه این شیوه ساخت imitation گویند.

 

 


گروه کوارتز


Rose ) رز کوارتز ،(Brown Quartz) کوارتز قھوه ای ،(Citrine) سیترین ،(Amethyst) یاقوت بنفش ،(Rock crystal) سنگ کریستال
کلسدونی ،(Aventurine) کوارتز دلربا ،(eyes Quartz Cat) کوارتز چشم گربه ای ،(Milky Quartz) کوارتز شیری ،(Quartz
اوپال ،(Carnelian) عقیق جگری ،(Topaz) توپاز ،(Onyx and Sard) عقیق رنگارنگ ،(Agat) آگات ،(Jasper) یشم ،(Chalcedony)
(Opal)
SiO فرمول شیمیايي: سیلیکون 2
سیستم تبلور: تا دمای ۵٧٣ درجه ھگزاگونال است.
شکل بلورھا: منشوری – بی پیرامیدال – پسودوکوبیک
اشکال ظاھری: بلوری – آگرگات دانه ای – توده ای
جلا: شیشه ای – چرب
( رخ: ناقص – مطابق با سطح ( ١٠١١
شکستگی: صدفی – تراشه ای خشن
سختی: ٧
وزن مخصوص: ٢٫۶
میزان شفافیت : شفاف – نیمه شفاف- غیرشفاف
رنگ : سیاه – خاکستری – قھوه ای – تیره – سبز- صورتی
رنگ اثر خط: سیاه
ژیزمان: فراوان ; در سنگھای ماگمایی اسیدی و پگماتیت ھای برزیل و روسیه یافت شده
پاراژنز: فلدسپات ھا – میکاھا – آمفیبول ھا – پیروکسن ھا
تشابه کانی شناسی: آپاتیت – پولوسیت – بریل – توپاز – فناکیت
منشا تشکیل: ماگمایی- پگماتیتی – ھیدروترمال -دگرگونی – رگه ھای تیپ آلپی دگرسانی ھا- رسوبی
سایر مشخصات: لومینسانس سبز کامل و کرم و نارنجی تاقرمز نشان می دھد.
بوده كه انواعي از آن را كه به عنوان گوھر از آنھا نام برده شده مي توان به Sio كوارتز داراي تركیب شیمیايي اكسید سیلیس 2 مجموعه ھاي تقسیم كرد .


گروه فلدسپات


(Sunstone) سنگ خورشید
(Orthoclase) ارتوکلاز
(Moonstone) سنگ ماه
(Amazonite) آمازونیت
(Labradorit) لابرادوریت
داراي خصوصیات ذيل مي باشد:
۶ موس -۶/ سختي: ۵
ساختمان شیمیايي: گروه سیلیكات آلومینو آلكالي به دو گروه سري ھاي پلاژيوكلاز و سري ھاي آلكالي فلدسپات تقسیم مي گردد.
٢/۵۵-٢/ چگالي: ٧۶
(Plagioclase Series) سري ھاي پلاژيوكلاز
(Labradorite) لابرادوريت
بصورت رنگارنگ، رنگین كماني ھمچنین به فرم سنگھاي شفافي به رنگ زرد، نارنجي، قرمز و سبز ديده مي شود.
(Sunstone) سان استون
در آن پولك ھاي زريني از اينكلوژنھاي ھماتیت ديده مي شود.
(Peristerite) پريستريت
ب هصورت رنگین كماني از رنگھاي آبي تا سفید مشاھده مي گردد.
سري ھاي آلكالي فلدسپات
ارتوكلاز
ب هرنگ زرد كم رنگ تا قرمز گوشتي ديده مي شود.
(Amazonite) آمازونیت
به رنگ سبز متمايل به زرد تا آبي متمايل به سبز ديده مي شود
(Moonstone) سنگ مرواريد نما
اغلب بي رنگ و گاھي به رنگ سفید متمايل به زرد و قرمز متمايل به خاكستري- آبي مشاھده مي شود.

 

 


گروه شیشه ھای طبیعی


(Obsidiane) ابسیدین
(Tektite) تکتیت
ابسیدین یا شیشه ولکانیکی یا سنگ آتشفشانی، سنگ غنی از سیلیکاتی است که که به سرعت سرد شده است. اگرچه این
سنگ ترکیب شیمیایی دقیقی ندارد اما سنگی است که بیش از ٧٠ درصد سیلیس دارد. بشر در دوران سنگ از ابسیدین تراش
داده شده به عنوان ابزار استفاده می کرده است و امروزه از آن به عنوان ماده خام صنایع استفاده می کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


جواھرات آلی


(Amber) کھربا
(Jet) کھربای سیاه
(Ivory) عاج
(Coral) مرجان
(Tortoise shell) صدف لاک پشت
(Shell) صدف
(Pearl) مروارید

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 الماس و سایر گوھرھا


اين دسته از سنگھا در گروه خاصي جاي نمي گیرند در نتیجه تمامي آنھا با عنوان الماس و گوھرھاي ديگر نام برده شده اند.
(Tourmaline) تورمالین ،(Diamond) الماس
(Jadeite) یشم ،(Torquise) فیروزه ،(Spinel) اسپینل ،(Crysoberyl) کریزوبریل ،(Zircon) زیرکن ،(Peridote) پریدوت ،(Topaz) توپاز
،(Benitoite) بنیتوئیت ،(Azurite) آزوریت ،(Apatite) آپاتیت ،(Andalusite) آندالوزیت ،(Lapis lazuli) سنگ لاجورد ،(Nepherit) نفریت
،(Kurneropine) کورنروپین ،(Iolite) ایولیت ،(Flurite) فلوریت ،(Fibrolite) فیبرولیت ،(Enstatite) انستاتیت ،(Diopside) دیوپسید
سین ،(Serpentine) سرپانتین (Scapolite) اسکاپولیت ،(Rhodonite) رودونیت ،(Rhodocrosite) رودوکروسیت (Malackite) مالاکیت
،(Zoisite) زوئیسیت ،(Taaffeite) تافئیت ،(Spudomene) اسپودومن ،(Sphene) اسفن ،(Sodalite) سودالیت ،(Sinehalite) ھالیت
(Dioptaz) دیوپتاز

ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
نام الماس از واژه يوناني آداماس به معني نشكن ونفوذناپذير گرفته شده است.شواھدي وجود دارد كه اين نام ھمچنین براي گونه
ھاي بي رنگ ياقوت در زمان باستان به كار مي رفته است.براي ملاك شناسايي سنگ،گوھر را روي سندان گذاشته وسپس با
چكش ضرباتي را به آن مي زدند تاببینند كه چقدر پايداري مي كند.ياقوت بي رنگ والماس از اين آزمون سربلند بیرون مي آمدند.اما
بسیاري از سنگ ھاي ارزشمند ھر چند خالص ھم بودند،بلافاصله مي شكستند.امروزه نمي توان الماس را تنھا با ويژگي سختي
مشخص نمود.

 

 

تاريخچه الماس
سلطان جواھرات امروزه ندرتاً در مجموعه جواھرات باستاني يافت شده است واين احتمال مي رود كه انواع اندازه ھاي الماس در
جھان باستان به معناي واقعي كمیاب بوده است..آداماس در يكي از نشانھاي يھودي وجود دارد ولي دلايلي وجود دارند كه اين نام
به سنگي سست تر از الماس اشاره مي كند:احتمالاً سافیر بي رنگ ويا توپاز بي رنگ بوده است.روي ھر قطعه جواھر از اين نشان
يھودي نام يكي از قبايل اسرائیل حكاكي شده است.
كاھن اعظم يھودي از آواماس براي رسیدن به تصمیم نھايي، از قانوني استفاده مي كرد.اگر اين سنگ كدر مي شود حكم بر ضد آن
مورد بود واگر روشن مي شد قضاوت به نفع آن مورد بود.
احتمالاً الماس براي اولین بار به عنوان اولین وسیله تراش جواھر به كار مي رفته است وسختي زيادآن ،استفاده از آن را براي اين
ھدف موثر كرده است.يونانیان بستان فكر مي كردند كه تنھا را شكستن الماس فروكردن آن در خون بز است وبعد از آن به راحتي
شكسته مي شود نزديك كردن الماس به كاني مگنتیت اثر آن را از بین مي برد.اين دو ويژگي توسط بسیاري از پژوھشگران رد شده
اند.تا قرن ١٨ فكر مي شد كه الماس زھر دارد،خاصیتي كه كساني كه صاحب الماس بودند از آن راضي بودند زيرا افسانه زھري
بودن الماس يكي از راه ھاي مھم سرقت الماس را منتفي مي كرد.بلع الماس ودفع آن نیز بعد از چند روز شايع بود.در ضمن فكر مي
شد كه پودر الماس داراي زھر مھلكي باشد اما احتمالاً به آن آرسنیك مي افزودند وكشندگي آن به خاطر آرسیك بود.يك حادثه
اتفاق افتاده است كه يك خدمتگذار مورد اعتماد الماس را حمل مي كرده كه (sancy) واقعي در تاريخ الماس بزرگ ومعروف سنسي
مورد تاراج دزدان قرار مي گیردولي دزدان نمي توانند الماس را پیدا كنند واو را مي شكنند وبعد ھا الماس را از شكم او پیدا شد وبه
خزانه بازگردانده شد.الماس به شكلي وسیعي براي حفاظت از بشر ،به عنوان طلسم استفاده مي شده است .مخصوصاً حفاظت
از چشم ضخم ،شايد به اين خاطر شر تاريكي تصور مي شد والماس درخشندگي وخیره كنندگي وبازتاب شديد نور داشت ھمچنین
در مبارزات طلسم شكست ناپذيري بود.در شرق گاھي به عنوان چشم سوم بت از آن استفاده مي شد .با ظھور روش ھاي جديد
علمي، در قرن ١٩ تحلیل كاني ھا آسان تر شد وبسیاري از خرافاتدر مورد جواھرات از نزديك مورد آزمايش قرار گرفت و رد شد .به
اين ترتیب بومیان ثروتمند ھند از استفاده نمودن پودر الماس براي حفاظت دندان از پوسیدگي منع شدند.ھمچنین پنداشته مي شد
كه پودر الماس مردم را از اصابت برق آسمان حفظ مي كند.حتي امروزه بعضي موارد ديني از الماس براي بالا بردن اگاھي و
ھوشیاري معنوي استفاده مي كنند .
ترمیم الماس
الماس به شكلي ھوشمندانه ،بوسیله تابش ھاي مختلف رنگ آمیزي مي شود ودر برخي موارد ، با در معرض حرارت قرار دادن
ترمیم مي شود.امروزه شكاف ھا و ترك ھاي الماسھا را با انباشته كردن آنھا ، با شیشه پنھان مي دارند.
الماس در ايران
ھیچ منبع الماسي تاكنون در ايران گزارش نشده است .در ھیچیك از منابع تاريخي نیز اشاره اي به الماس در ايران نشده است.
واقعیت اين است كه با توجه به ويژگیھاي زمین شناسي ايران ما نمي توانیم انتظار پیدايش الماس را در زمین ھاي ايران داشته
باشیم.

 

 

الماس در عقايد ملل جھان
در زمان باستان اعتقاد بر این بود که الماس یا از طریق سخت شدن قطره ای ژاله و یا از متلاشی شدن ستاره ای که بر زمین می
افتد به وجود می آید و تنھا مردان الماس بر خود می آویختند و ھدیه حلقه نامزدی با نگین الماس بعدھا مرسوم شد.
جنگجویان بر این باور بودند که حمل الماس درون بطری شیشه ای، موجب افزایش شجاعت و دلاوری ایشان می شود. امروزه این
گوھر گرانقدر نمایانگر عشقی جاودانی است. ھندیان بر این باورند که وجود لکه و خراش بر روی الماس بسیار بدشگون است و
موجب می شود که خدای ایندرا از بھشت محروم می شود.
گروھی از ایرانیان به خصوص بخشھای غربی ایران، اعتقاد دارند که الماس به صورت گرد می باشد و کسی که آن را می یابد فقط
با نمد می تواند آن را نگھدارد و دوباره به زمین فرو می رود.
پراكندگي جھاني
معدنھای باستانی الماس در ناحیه گلندا در ھند جنوبی مشھورترین منبع استخراج الماس می باشد. الماس در ناحیه وسیعی از
برزیل وجود دارد و بیشتر آنھا دارای کیفیت خوبی می باشد.
کربونادو یا الماس کدر یک الماس ریز بلور سیاه است که در گراولھای رودخانه ای برزیل یافت می شود. بورات از دیگر انواع
الماسھای صنعتی مھم است که در برزیل و آفریقای جنوبی یافت می شود. الماسھای آلوویال در اکثر ایالتھای آمریکا وجود دارد و
بزرگترین الماس آمریکای شمالی در معدن آرکاناس وجود دارد. الماسھای استرالیایی عھد حاضر کوچک و مایل به زردند اما سنگھای
سفید یا نگی مانند صورتی، قھوه ای مایل به صورتی در معادن کیمبرلیت شمال استرالیا یافت می شوند. اکثر الماسھای مشھور
قیمتی در آفریقای جنوبی می باشند. اولین الماس گزارش شده در سال ١٨۶۶ بوده است. دیگر مناطق عبارتند از بوتسوانا، چین،
غنا، گینه، روسیه، تانزانیا، ونزوئلا، زئیر و زیمباوه.

 


١. تورمالین
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
ھیچ گوھري به اندازه تورمالین در طبیعت به رنگ ھاي گوناگون ديده نشده است.از گذشته ھاي بسیار دور اين كاني در كشورھاي
منطقه مديترانه شناخته شده بود.اما ھلندي ھا اين كاني را در سال ١٧٠٣ میلادي از سريلانكا به اروپا آوردند وآن را ھمانند گويش
محلي سیلاني ھا،تورمالي سنگھا با رنگھاي مختلط)نامیدند.
تاريخچه
تورمالین ھا به عنوان گونه اي متفاوت از سنگھاي قیمتي گوھر ،تنھا ٢٠٠ سال است كه شناخته شده اند.سنگ ھايي كه در ابتدا
در برزيل، در قرن ١۶ ،پیدا شدند.به اشتباه زمرد خوانده شدند،تا اينكه در قرن ھجدھم آن اشتباه رفع شد.گرچه اين سنگ گرانبھا
تاريخچه اي مختصر دارند اما پس از كشف آنھا به وفور در صنايع پزشكي ودارويي وابزار نوري مورد استفاده قرار گرفته است.
تورمالین داراي ويژگیھاي فراوان وشگفت انگیزي مي باشد.از برخي از اين گوھرھا براي ساختن صافي ھاي بسیار ظريف پلاريزان
استفاده مي كنند.پلاريزھا و رھا يا قطبي كننده ھاي اولیه از تراشه ھاي تورمالین كه در گیره ھايي زرين قرار داشتند.،ساخته شده
بودند.از ويژگیھاي الكتريكي تورمالین اين است كه ھنگام مالش يا فشار بار الكتريكي قوي ايحاد مي كند.از اين ويژگي براي ساخت
لوازم آشكاركننده لرزه نگاري استفاده مي كنند.بار الكتريكي ايجاد شده توسط اين سنگ ھا،گردوغبار وخاكستر را به ھمان روشني
كه براده آھن به سوي آھن ربا جذب مي شود .به خود جذب مي نمايد
ترمیم تورمالین ھا
از رفتار حرارتي آن به طور معمول در روشن نمودنوتغییر و بھبود رنگ آن استفاده مي شود.برخي وقتھا درخشش ،بستگي با رفتار
گرمايي آن مي باشد.
تورمالین در ايران
در بیشتر پگماتیت ھا وآپلیت ھايي كه توده ھاي گرانیتي را قطع مي كنند،بلورھاي تورمالین يافت مي شوند.براي نمونه بلورھاي
درشت شورل سیاه رنگ (به اندازه چند سانتي متر) در رگه ھاي پگماتیتي موجود در گرانیت ھاي نزديك شھر مشھد (نزديك خواجه
مراد) وھمچنین در رگه ھاي پگماتیتي موجود در توده گرانیتي الوند،واقع در روستاي تركمان ھمدان در روستاي سنگاوي و ھمچنین
كنار جاده ھمدان- تويسركان(مسیر گنجنامه- سركان ) ديده مي شوند
در سنگ ھاي آتشفشاني دگرگون شده كرتاسه شرق علم كوه نیز بلورھاي تورمالین گزارش شده است.تا كنون ،به جز تورمالین
ھاي سیاھس از تورمالین ھاي نگیني كه بتوان به عنوان گوھر به كاربرد نشانه اي يافت نشده است.
تورمالین در عقايد ملل جھان
تورمالین صورتی به جھت امنیت بانوان و تورمالین سبز جھت آقایان به کار میرود.
پراكندگي جھاني
تورمالین ھا در شیست ھا وسنگ ھاي پگمانیتي قابل مشاھده است .بلورھاي آن ممكن است در حفره ھاي سنگ ھاي ھوازده
مشاھده شوند .كوه ھاي اورال روسیه بھترين منطقه شناخته شده براي پیدا كردن تورمالین ھاي گوھر نشان است.آنھا به رنگ
ھاي آبي قرمز در گلھاي زرد وگرانیتھاي ھوازده قابل مشاھده ھسنتد انواع قرمز آن بیشتر وبي رنگ آن از بقیه كمتر
ھستند.تورمالین ھاي قرمز خوب در برمه ھستند.
تورمالین ھاي برزيل سبزند.بلورھاي تورمالین ھاي سبز و روشن به دلیل حضور كروم در آنھا در تانزانیا ديده مي شوند .تورمالین سبز
تیره در نامیبیا ھستند.ديگر مناطقي كه در آنھا مي توان تورمالین يافت عبارتند از: آفريقاي جنوبي ،زيمباوه ،موزامبیك وكنیا و آمريكا.
١. توپاز
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
توپاز در حقیقت كاني قسمتي است كه در زيورآلاتي چون دست بند،گردبند،مدال وبه عنوان نگین انگشتري به كار مي رود.در موزه
ھا وكلكسیون ھا نگھداري مي شوندونوع مرغوب آن را سیلان مي گويند.
به دلیل ويژگیھاي نوري ،اين كاني در صنعت نیز كاربرد دارد.ھر چند كاربري آن به عنوان سنگ زينتي بسیار شايان توجه اين كاني در
صنعت نیز كاربرد دارد.ھر چند كاربري آن به عنوان سنگ زينتي بسیار شايان توجه تر از كاربري صنعتي آن مي باشد.
كه به معناي آتش مي باشد گرفته شده است.برخي از (topas) نام اين كاني ريشه در زبان سانسكريت داشته واز كلمه توپاز
محققین اعتقاد دارند نام آن از جزيره اي كه در گذشته توپازوس،نام داشته واكنون سست جان ويا زبیرگت خوانده مي شود و در
درياي سرخ قرار دارد،گرفته شده است.كاني توپاز احتمالاً در زبان عربي با نام زبرجد ودر زبان پارسي احتمالاً گركند نامیده مي شود
.
خاستگاه زمین شناسي توپاز
اين كاني معمولاً به صورت تك بلور ديده مي شود وتوده ھاي بلورين دانه ريز يا درشت آن به وفور يافت مي شود.در حقیقت محل
اصلي پیدايش توپاز پگماتیت ھاي وابسته به توده ھاي نفوذي اسیدي تا متوسط مي باشد ودر پگماتیت ھايي كه غني از مواد
فومرولي ھستند اين كاني بھتر تشكیل مي شود. توپاز از سیالھاي فلئوداري تشكیل مي شود كه در طي مراحل پاياني انجماد
سنگھاي آذرين سیلیسي منشاء گرفته اند.توپاز در كاواك ھاي گدازه ھاي ريولیتي وپگماتیت ھاي گرانیتي به ويژه در انواع قلع دار و
رگه ھاي ھیدروترمالي نیز يافت مي شود و كاني ھاي ھمراه آن تورمالین،بريل، كاستريت ،كوارتز،میكا،فلدسپات،آپات
يت،بروكسیت،فلوريت وكاني ھاي تنگستن مي باشد.فلزات رنگ زا در توپاز در انباشته ھاي مختلف متفاوت است.
توپاز و جواھر سازی
برخی نمونه ھای توپاز به دلیل رنگھای زیبا، درخشندگی بالا، شکل کامل و از ھمه مھمتر تراش ھنرمندانه و زیبای بلور بسیار جذاب
می باشند. نگین توپاز معمولا با تراش زمرد گونه یا تراش قیچی وار مزین می گردد و نگین ھای توپاز بی رنگ با فرم تراش برلیانی
تھیه می گردند. توپازھا دارای ناخالصی ھای مختلف و زیادی ھستند. پاره ای از این ناخالصی ھا عبارتند از: آپاتیت، آکوامارین، بریل،
برازیلیانت، کریزوبریل، سیترین، برلیان، فلوریت، کنزیت، اورتوکلاز، یاقوت سرخ و کبود، تورمالین و زیرکن.
بلور توپاز به دلیل رخ کامل به سختی تراش داده می شود، زیرا احتمال تورق آن وجود دارد و جلا دادن نگین ھای تراشیده شده و
سوار کردن آنھا بر روی پایه ھای فلزی مھارت و دقت ھنرمندان جواھر ساز را نیاز دارد.
معروفترین توپاز یک نمونه به نام براگانزا می باشد که به وزن ١۶۴٠ قیراط جزء جواھرات تاج پادشاه کشور پرتقال است و تا مدتھا
تصور می شد که یک برلیان بسیار درشت و بی نظیز باشد. نمونه زیبایس دیگری از توپاز در مجموعه گنجینه سبز (از مھمترین
آلمان وجود دارد که در نوع خود بی نظیر است. در موزه اسمیت زونیت (Dresden) کلکسیونھای جواھرات) در شھر درسدن
واشنگتن نیز نگین ھای تراشیده بسیار زیبایی به معرض نمایش گذاشته شده است.
نگھداری توپاز
ھمچون سایر سنگھای قیمتی باید از توپاز در برابر خراشیده شدن و برخورد با اجسام نوک تیز محافظت کرد. ھمچنین باید از تماس
آن با اسید سولفوریک که باعث تخریب شیمیایی کانی می شود جلوگیری کرد. توپاز را نباید در درجه حرارت ھای بالا قرار داد به
عنوان مثال از قرار دادن توپاز در نزدیکی دستگاھھای گرمایش باید اجتناب نمود. ھیچ گاه نباید توپاز را در منزل با مواد پاک کننده
آلتراسونیک تمیز نمود. بھترین روش برای تمیز نمودن توپاز در منزل شستشوی آن با آب گرم و صابون است.
توپاز در عقايد ملل جھان
توپاز آبی موجب از بین رفتن آلام و دردھای جسمانی می شود. قرار دادن آن درون رختخواب، خوابی بدون کابوس و با آرامش را
متضمن می شود. گذشتگان معتقد بودند که توپاز دمای آب در حال جوش را کنترل می کند و نیز غضب و خشم را به آرامش مبدل
می سازد.
در قرون وسطی توپاز به طبقه اشراف و روحانیون تعلق داشت. در قرن سیزدھم اعتقاد بر این بود که شخصی که دارای توپاز با
شاھین حکاکی شده بر روی آن باشد لطف پادشاه شامل حالش خواھد شد. ھمچنین در گذشته بر این باور بودند که توپاز قدرت
ذھنی را افزایش و موجب دانایی و فراست شده و بیماریھای روحی را مداوا می کند.
پراكندگي جھاني
توپازھا در حفره ھاي سنگھايي مانند گرانیت يا ريولیت ودر دايكھاي پگمانیتي موجود است.توپازھاي قھوه اي – شرابي در برزيل
وجود دارد كه بر اثر گرما مي تواند به سنگ صورتي جذابي تبديل شود.توپازھاي آبي وسفید نیز در برزيل وجود دارد.از ديگر مناطقي
كه توپاز در آنھا مشاھده مي شود تاسمانیا كوئیزلند،روسیه ،اكثر كشورھاي آفريقايي ،سريلانكا،برمه و ژاپن است.توپازھاي با درجه
كیفیت پايین، در ايرلند شمالي وكوه ھاي اسكاتلند و سواحل انگلستان قابل مشاھده است.
١. پريدوت
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
گوھري است كه به گروه كاني ھاي اولیوين تعلق دارد.اين گوھرھا قسمتي از سري كاني ھاي جدا از ھم فايالیت فورستريت مي
باشند وبه ھمین دلیل ممكن است داراي ويژگیھاي متفاوتي باشند، .توپاز قديمي سنگي بود كه ما اكنون بدون ھیچ شكي آن را
پريدوت مي نامیم.كلمه پريدوت از دوره رنسانس ،ھنگامي كه اين گوھر به عنوان پريدوت شناخته شده به كار مي رود.پريدوت ھاي
مايل به زرد ،كريزولیت،نامیده مي شوند اين نام باعث اشتباه مي شود،زيرا نامي مشابه با كريزوبريل زرد رنگ است.
نام كلي پريدوت ،به طور تقريبي ،براي تمام گونه ھاي خانواده الیوين به كار برده مي شود. ھر چند عبارت الیوين ھنوز براي بیان اين
گوھر قابل قبول است.براي چندين سال ،پريدوت ھاي قھوه اي در سريلانكا استخراج مي شدند.در اواخر دھه پنجاه اين سنگھا،به
عنوان كانیھاي متفاوت دانسته شدند وامروزه آنھا را سین ھالیت مي نامند .
تاريخچه
گوھري كه ما امروزه به عنوان پريدوت مي شناسیم در قديم، توپاز نامیده مي شده و از آن در پلاك سینه روحاني بزرگ يھود
استفاده شده بود وھمچنین،تعدادي وسیله مقدس ديگر از اين كاني وجود دارد.در دوره ھاي رنسانس اسامي مورد تحديدنظر واقع
شده وكلمه توپاز براي گوھرھاي متفاوت به كار برده شده وتا حدي پريدوت به عنوان كريزولیت شناخته شد.در قرن ھفدھم،تعدادي
كريزوبريل به بازار برزيل آورده شد وبه عنوان كريزولیت به فروش رسید .اين نام چندان به وسیله گوھرشناسان استفاده نمي شود
وامروزه نبايد پريدوت ھا را به كريزولیت ھا نسبت داد.سپس به كار بردن نام ھاي متفاوت ومختلف براي اين گوھرھا سبب اشتباھات
فراواني مي شود، به طوريكه ھر يك ويژگي بارزي را به آن نسبت مي دھند.
ترمیم پريدوت ھا
پريدوت ھا داراي اشكال ترمیمي زيادي نیستند،بیشتر ناصاف وخشن بوده وبه وسیله ادخال ھا وتركھاي پنھان ومخفي سست
شده اند.پريدوت ھا داراي دوسطح رخ بوده كه به آساني خرد شده و مي شكنند.
پريدوت در عقايد ملل جھان
رافع تصورات موھوم، جادو و کابوسھای شبانه است. این سنگ دافع خشم و مشھور به سنگ آرامش است و نیز برای التیام
بخشیدن به کار می رود و موجب افزایش خواب می شود
یونانیان معتقد بودند که پریدوت فر و شکوه شاھانه به دارنده آن می بخشد و ھمچنین آن را نشانه خورشید می دانستند.
در افسانه ھای قدیمی پریدوت را جادوئی قدرتمند برای دور کردن و دفع شیاطین می دانستند.
پراكندگي جھاني
مھمترین منبع پریدوت در جزیره سنت جونز است اما جزیره ایست که بزرگ نمی باشد. سنگھای جواھر، کیفیت بالا در برمه موجود
است. کریستالھای پرکننده حفرات در نروژ، استرالیا و برزیل دیده شد. از دیگر مناطقی که می توان پریدوت را در آن یافت:
دودکشھای آتشفشانی آفریقای جنوبی، سواحل ھاوایی، و قطب جنوب به دلیل برخورد شھاب سنگی با زمین.
١. زیرکن
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
زیرکن از روزگاران بسیار کھن شناسایی شده و به دلیل ویژگی ھای نوری بسیار جالب آن مانند قدرت زیاد شکست و پراکندگی نور
و درخشش بیش از حد و دارا بودن حالت شعله آتش به فراوانی مورد توجه بوده است.
بلورھای زیرکن بسیار شکننده و تردد ھستند و در برابر فشار و ضربه به آسانی خرد می شوند. گوشه ھای نگین تراشیده شده از
این کانی بسیار آسیب پذیر است و ھنگام حمل بایستی ھر نگین را جداگانه بسته بندی نمود. بلورھای زیرکن که دارای گرانی ویژه
بالا و درخششی ممتاز ھستند به نام زیرکن ھای ممتاز خوانده می شوند. وجود سازنده ھای پرتوزا مانند اورانیوم در زیرکن، به دلیل
ویران گری این پرتوھا سبب دگرگونی ھایی گسترده در شبکه بلورین و در نتیجه ویژگیھای فیزیکی آن می شود و سرانجام بلور
زیرکن حالت شفافیت خود را به طور کامل از دست می دھد و به مرور زمان مات و کدر می شود.
در طبیعت بلورھای زیرکن به رنگھای خاکستری مایل به قھوه ای و یا قرمز مایل به قھوه ای فراوانی یافت می شوند. اما بلورھای
بی رنگ بسیار کمیابند. در کشورھای جنوب قاره آسیا گونه ھای قھوه ای رنگ زیرکن به وسیله بالا بردن دما تا نزدیک ٨٠٠ تا ١٠٠٠
درجه سانتی گراد به زیرکن بی رنگ و یا آبی رنگ تبدیل می شوند.
رنگھای پدیدآمده پایدار نیستند به ویژه در برابر پرتوھای فرابنفش و پرتوھای خورشید به تدریج تغییر رنگ می دھند. بلورھای زیرکن
بی رنگ را تراش برلیان می دھند و بلورھای نگین را بیشتر با تراش زمردی می پیرایند. نگین ھای زیرکن سبز رنگ بسیار نادرند و از
این رو کانون توجه گوھر دوستان و مجموعه داران می باشند. گونه ھای نگین مصنوعی زیرکن کمیاب و از جنبه علمی بسیار مورد
توجھند.
گونه ھای زیرکن بی رنگ گاھی به اسم برلیان ماتارا به بازار فرستاده می شود. بلور زیرکن از ھر رنگی، به جز رنگ سبز آن، دارای
شکست دو گانه قوی است و به این وسیله می توان آنھا را به آسانی تمیز داد. زیرکن ممکن است با آکوامارین، کاسیتریت،
کریزوبریل، ھسونیت، یاقوت کبود، سین ھالیت، اسپینل مصنوعی، اسفن، توپاز، تورمالین و ایدوکراس اشتباه شود.
چگونگی و مکان پیدایش
زرکن از کانی ھای فرعی مھم و بسیار گسترده ھمه سنگھای آذرین است که به ویژه در گونه ھای پر سیلیس، مانند گرانیت،
گرانودیوریت، سینیت، و مونزونیت فراوان است. در سینیت ھای نفلین دار به فراوانی یافت می شود. در سنگھای آھکی بلورین،
گنایسھا و شیستھا نی وجود دارد. به سبب ترکیب شیمیایی پایدار آن، کانی فرعی مھم بسیاری از آبرفت ھاست. زیرکن بیشتر به
شکل دانه ھای گرد و بیشتر ھمراه زر در ماسه ھای ساحلی و رودخانه ای یافت می شود.
پیدایش در ایران
در برخی از آپلیت ھایی که توده گرانیتی الوند را در دره عباس آباد قطع می کنند، بلورھای زیرکن با چشم غیر مسلح قابل تشخیص
است. گمان می رود که زیرکن ریشه ایرانی داشته باشد. دلایل موجود عبارتند از:
١- بلورھای زیبای زیرکن رنگ زرد و ھمسان زر دارند و در فارسی به آن زرگون گفته می شود. زرگون از ایران به کشورھای دیگر رفته
و این نام در زبانھای دیگر به زیرکن تبدیل شده است.
٢- کلمه زیرکن از ده زریگان گرفته شده است، مکانی که اینک نیز در آن این کانی بدست می آید. در گرانیت زریگان بلورھای زیرکن
شایسته یافت می شوند و این مکان می تواند به عنوان استعدادی اقتصادی برای زیرکن مطرح باشد. البته می توان چنین ھم تصور
کرد که ده زریگان ھمان زیرکان بوده است. سپس تغییر تلفظ داده و به زریکان و زریگان تبدیل شده است. چون در پایین دست
کانسار قرار گرفته و بدین سبب زیرکان نام گرفته است.
٣- در بزمان واقع در استان سیستان و بلوچستان، گرانیتی وجود دارد که دارای دانه ھای زیرکن می باشد.
پراكندگي جھاني
زيركن كاني معمولي است كه در تمامي سنگ ھاي آذرين دنیا پیدا مي شود.زيركن ھاي با درجه كیفیت گوھر در گراولھاي
سريلانكا،برمه وتايلند ديده مي شوند.بھترين نوع آن با بلورھاي قرمز در فرانسه،با بلورھاي قھوه اي در نروز ونزديك به سفید در
اطراف تانزانیا ديده مي شوند.زيركن گوھرنشان ھمچنین در استرالیا يافت مي شوند.
١. كريزوبريل
ويژگیھاي توصیفي و زمین شناسي
به معني زيرين است و بريل نیز به حجم و میزان بريلیم در اين سنگ Chrysos. از گونه ھاي زيرين اين سنگ قیمتي گرفته شده است
اشاره دارد .كريزوبريل براي نامیدن اين گروه از سنگ ھاي ارزشمند در ١۵٠ سال پیش مورد استفاده قرار گرفته است اساسي ترين
سنگ تاريخي در اين گروه چشم گربه است.
گونه اي بسیار شايسته وتجاري كريزوبريل ،الكساندريت است كه نام خويش را پس از كشف در روسیه در قرن نوزدھم در زاد روز
الكساندر بدست آورد. اين گونه كريزوبريل به وسیله كمي اكسید كروم رنگي مي شود وبه طور معمول در روشنايي روز به رنگ سبز
است اما بسته به مكان قرارگیري ،رنگ آن وشدت رنگ آن به قھوه اي ،قرمز ،ارغواني وبنفش تغییر مي يابد.
تاريخچه
در دنیاي باستان نام كريزوبريل اشاره به سنگ ھاي ارزشمند كنوني دارد.در خاور به مدت ھزار سال چشم گربه شناخته شده بود.
اين سنگ در زمان ھاي پیش و اينك به عنوان تواناترين جادو در برابر چشمھاي اھريمني مورد توجه بوده و مي باشد. امروزه در ھند
چشم گربه ھا درپزشكي در درمان بسیاري از بیماري ھا پیشنھاد مي شوند و نیز در مراكز علمي ويژه به عنوان وسیله اي توانمند
در درمان انواع سرطان مورد استفاده قرار مي گیرد.
الكساندريت كشفي تازه است و تاريخچه اي كوتاه دارد. گرچه نمونه ھايي خوب از آن در بازارجھاني قیمتھاي بالايي دارند.گونه
چشم گربه الكساندريت غیرمتداول نیست ودر درمان به كار مي رود.
ترمیم كريزوبريل ھا
كريزوبريل ھا در شكلھاي چشم گربه اي وصیقل خورده به طور معمول رفتاري ويژه ندارند.الكساندريت ھا، بیشتر ترك مي
خورند.امروزه آنھا را روغني نموده يا از صمغ آكنده مي نمايند تا نمايي بھتر بیابند.
رنگ کریزوبریلھا سبز، زرد مایل به سبز و یا قھوه ای است. دو نوع کریزوبریلھا وجود دارد. الکساندریت و نوع دیگری که دارای
خصوصیت درخشندگی متغیر است چشم گربه نام دارد. الکساندریتھا متفاوتند و رنگھای مختلفی را نشان می دھند. در روشنی روز
سبزند اما در نور کم قرمز به نظر می آیند. جابه جایی آلومینیوم و کروم رنگ سبز الکساندریت را می دھد.
کریزوبریل به صورت کریستالھای ھرمی با نمای موازی مخطط مشاھده میشود. الکساندریت دارای نمای متقارن ھگزاگونال است.
دارای رخ سه تایی ضعیف و شکستگی آن صدفی است.
الکساندریت یک تابش قرمز پائین تر از فرابنفش و اشعه ایکس دارد. تاثیرات چشم گربه نشان می دھد که تعدادی از بلورھای
کریزوبریل دارای تابش درخشان ھستند.
پراكندگي جھاني
بھترین الکساندریت ھا در میکاشیستھای کوھھای اورال روسیه یافت می شوند. کریزوبریلھای روسیه در دو فاز تشکیل می شود.
١- حباب ٢- پرشدن حفره ھا با مایع. کریستالھای بزرگ آن در گراولھای سزیلانکا دیده می شود اما به طور عمومی با کیفیت بالا در
روسیه ھستند. دیگر مناطق در برمه، برزیل، زیمباوه، ماداگاسکار، زامبیا و تانزانیا است.
١. اسپینل (لعل)
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
این که نام اسپینل (لعل) از چه واژه ای اساس گرفته است، معلوم نیست. اما به احتمال از کلمه اسپینا به معنی خار مانند گرفته
شده است. اسپینل ھا بیشتر به شکل ھرمھای دوگانه نوک تیز با بلورھای مشخص (اکتائدر) می باشند و در نقاطی به شکل کاملا
نوک تیز می باشند. بسیاری از گروه ھا در زیر مجموعه اسپینل ھا ھستند و لی جزء گوھرھا نیستند، حذف شده اند. اسپینل ھا
گوھرھای قرمز رنگی ھستند که ھمانند یاقوت مورد توجه می باشند. گوھرھایی مانند گاھنیت، گاھنو اسپینل و سیلونیت ھمواره
گوھرھایی ھستند که بیشتر از لعل ھا مورد توجه می باشند که ھمگی از گروه اسپینل ھا ھستند.
تاریخچه
ھمه یاقوت ھا و گوھرھای تاریخی بزرگ و اساسی در گوھر تاجھا و مکان گنجھا پیدا می شوند که نمونه ھایی کوچک از لعل ھای
قرمز ھستند. اسامی آنھا بیشتر نام مالکان مشھور و نامور است و تاریخ ھایی سرشار از خون خواری و جنگ را سپری کرده اند.
ویژگیھای مشترک آنھا با گوھرھای قرمز ھمان ھایی ھستند که برای یاقوت ھا آمد. رنگھای دیگر اسپینل ویژگھای مشترک با
سایرین دارد و این کانی در گروه گوھرھا تا نیمه ھای قرن بیستم به شکل کامل شناخته نشده بود.
ترمیم لعل ھا
برخی وقت ھا حفرات و ترکھای لعل به وسیله شیشه و روغن پر می شوند.
لعل در ایران
در بین پژوھشگران ایرانی بر سر نام لعل اختلاف است. گروھی آن را جزء گارنت ھا و گروھی جزء اسپینل ھا می دانند. اما ویژگی
ھایی که در کتابھای تاریخی برای لعل بر شمرده شده سبب می شود تا این انگاره تقویت شود که ھمان لعل اسپینل است.
چنین به نظر می رسد که لعل، در اوائل دوره خلفای بنی عباس یعنی از سده دوم ھجری به وسیله ایرانیان شناخته شده بود. در
ھمه کتابھای گوھرشناسی آمده که لعل در دنیای کھن نبوده و سبب زمینلرزه ای که در "ارض ختلان" (مکانی نزدیک سمرقند) رخ
داده و کوه "شکنان" از توابع ختلان شکافته کان لعل پدید آمده است. لعل سرخ را سنگی قرمز، شفاف و آبدار دانسته اند که
درخشندگی آن بیش از یاقوت است و سختی کمتر از آن دارد. معدن آن را الجواھر بین وخان و شکنان نزدیک بدخشان نام برده و
گمان می رود که این مکان نزدیک شکنان امروزی باشد که ھنوز ھم از آن استفاده می شود.
پراكندگي جھاني
اسپینل ھا به صورت مشترك با كرندوم پیدا مي شوند معمولاً در رسوبات آلوويال برمه وسريلانكا يافت مي شوند.از ديگر مكان ھاي
پیدايش آنھا مي توان به موارد زير اشاره كرد:
افغانستان ،تايلند ،استرالیا ،سوئد ،برزيل و آمريكا
١. فیروزه
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
به گمان زیاد کھن ترین پیشینه کاربرد فیروزه در ایران بوده است. در سال ١٩۶۶ در فرانسه مجسمه یک گوسفند از فیروزه در موزه
ھنر ٧٠٠٠ ساله ایران به تماشای عموم گذاشته شد. این موضوع نشان می دھد که تاریخ استراج و کاربرد فیروزه به بیش از ٧٠٠٠
سال می رسد. در دیگر نقاط جھان، کھن ترین پیشینه کاربرد فیروزه به ٣۴٠٠ سال پیش از میلاد مسیح می رسد. فراعنه مصر این
سنگ زیبا را از معادن شبه جزیره سینا ایتخراج می کردند و در زینت آلات خود به کار می بردند و بدین سان شاید استخراج فیروزه
یکی از کھن ترین استخراج کانی ھا در جھان باشد. ولی از ھمان زمانھای باستانی بھترین و مطلوب ترین فیروزه در معادن ایران به
دست می آمد. در گذشته ھای دور فیروزه برای ساختن مواد آرایشی، جواھرات و طلسم به مقدار زیاد مورد استفاده قرار می گرفت
و به تندی رو به پایان نھاد. پایان سده ھجدھم و آغاز سده نوزدھم میلادی نگین ھای فیروزه به رنگ آبی آسمانی ھواخواه فراوان
داشت.
واژه فیروزه یا سنگ ترکی که در فرھنگ غرب به کار می رود از این روست که در گذشته صادرات آن از ایران و سایر کشورھای
خاورمیانه از راه ترکیه به اروپا انجام می گرفته است. تا سال ١٩١١ میلادی که بلورھایی از جنس فیروزه در ایالت ویرجینیا در آمریکا
یافت شد، تصور بر این بود که این کانی اصولا دارای بلور نیست و به شکل آمورف در طبیعت یافت می شود.
فیروزه به رنگھای آبی آسمانی، آبی مایل به سبز، سبز، سبز مایل به زرد و خاکستری مایل به سبز دیده می شود. رنگ آبی
آسمانی مرغوبیت فیروزه و بر عکس سبز مایل به زرد، نامرغوبی آن را نشان می دھد. بر روی ھم فیروزه فسفات آبدار مس و
آلومینیوم است و رنگ آبی آن به علت وجود یون مس در ترکیب کانی است. چنانچه آھن سه ظرفیتی جانشین آلومینیوم شود رنگ
کانی مایل به سبز یا سبز می شود.
فیروزه در سیستم تری کلینیک متبلور می شود. ولی بیشتر نمود نامتبلور دارد و به صورت رگه و دانه ھای پراکنده در درون سنگ
میزبان یافت می شود بیشتر نھان بلور است. رنگ فیروزه ممکن است به تدریج تغییر کند و به این ترتیب ارزش آن کاھش می یابد.
قرار گرفتن کانی به مدت زیاد در نور شدید یا حرارت باعث رنگ پریدگی و در نتیجه کم ارزش شدن کانی می شود. در حرارت ٢۵٠
درجه سانتی گراد رنگ آبی فیروزه به رنگ سبز مات تبدیل می شود. تغییر رنگ در نگین فیروزه در نتیجه تابش نور آفتاب، تبخیر آب
طبیعی موجود در فیروزه و یا حتی در اثر مواد شیمیایی موجود در مواد آرایشی بانوان نیز رخ می دھند. از ھمین روست که ھنگام
شستن دست ھا بھتر است انگشتر فیروزه را از انگشت بیرون آورد. خلل و فرج طبیعی موجود در کانی فیروزه که با تزریق روغن یا
پارافین و یا مواد پلاستیک مایع پر می شود، فیروزه را سخت تر می کند. کانی فیروزه به آسانی کثیف و گرد آلود می شود. بازدم
تنفسی بر آن اثر نامطلوب می گذارد و چنانچه مدت زیادی در آب بماند جلای آن کاھش می یابد. چربی و روغن مالیده شده بر
سطح فیروزه خلل و فرج آن را پر می کند و به تدریج گرد و غبار موجود در ھوا به وسیله ذرات چربی جذب می شود و جلای فیروزه را
از میان می برد. چنانچه نفوذ روغن بر ژرفای آن کشیده شود ممکن است که کانی خاصیت جلاپذیری و صیقل دوباره نیز از دست
بدھد. چنانچه کانی فیروزه در شعله حرارت داده شود ھماه با جرقه شکسته می شود که نشانه خروج آب از آن است. نمونه ھایی
از این کانی در اسدکلریدریک و اسید نیترک محلول است.
کانی ھای ھمراه فیروزه بیشتر لیمونیت، کوارتز، فلدسپات و کائولن ھستند. سنگ میزبان این کانی به طور معمول سنگھای
آتشفشانی ھستند. در اثر ھوازدگی سنگ میزبان، فیروزه نیز رنگ خود ا از دست می دھد و از این رو برای بھره برداری نمونه ھای
مرغوب این کانی باید در سنگ ھوازده به دنبال آن گشت.
رنگ آبی خالص در فیروزه کمیاب است و بیشتر در این سنگ، رگه ھای قھوه ای رنگ از کانی لیمونیت دیده می شود و یا به رنگ
خاکستری سیر است که به دلیل در بر گرفتن داده ھای ریز ماسه سنگ و یا رگه ھای سیاه اکسید منگنز و یا یشم سبز توسط این
سنگ گرانبھاست. فیروزه ممکن است با کانی ھای مالاکیت و کریزوکولا تشکیل توده ھای به ھم فشرده و آمیخته را بدھد. فیروزه
به صورت توده ھای فشرده یا عدسی ھای جدا از ھم درون شکاف سنگھا به صورت گرد یا قلوه ای شکل نیز یافت می شود. به
طور معمول رگه ھای فیروزه نزدیک به ٢ سانتی متر ستبرا دارند.
به دلیل خلل و فرج فراوان در توده فیروزه می توان برای خوش رنگ کردن آن نمکھای مس و آنیلین استفاده کرد. انواع بدلی فیروزه،
اغلب کلسدونی یا مولیت رنگ شده اند. قطعات خرد یا پودر شده فیروزه را به کمک چسبھای مخصوص در پرس می توان شکل داد
و از شیشه و سرامیک و پلاستیک در ترمیم آن استفاده کرد. نگین ھای شبیه فیروزه در بازار موجود است و به نامھایی مانند فیروزه
ھمبرگر و نئولیت و فیروزه جدید خوانده می شوند. کانی ھایی مانند آماتریکس آمازونیت (فلدسپار)، کریزوکولا (سیلیکات آبدار مس)،
ھمی مورفیت، لازولیت، ادونتونیت، سرپانتین، اسمیت زونیت و واریسیت ھمسانی ھایی با فیروزه دارند.
فیروزه در ایران
به علت معروفیت فیروزه نیشابور و قدمت استفاده از این کانی در ایران در ھر نقطه ای از جھان، واژه فیروزه با نام ایران ھمراه است.
فیروزه یکی از سنگھای گرانبھاست که در عھد باستان در ایران شناخته شده و از معدن نیشابور استخراج می شده است. برخی از
کتب جواھر، کشف آن را به حضرت اسحاق نسبت داده اند. از کتیبه بنیاد کاخ داریوش کبیر در شوش معلوم می شود که در آن تاریخ
فیروزه اخشائین نامیده می شود و از خوارزم برای زینت آلات کاخ آورده شده بود.
در دوره ساسانیان از فیروزه غیر از انگشتر و گوشواره ظروفی برای دربار اسلاطین تھیه می شده و تنسوخ ناصر در این باره می
نویسد: " گویند وقتی آلب ارسلان پارس را گرفت از قلعه استخر قدیمی فیروزه به دست او آورده اند که دو من مشک و عنبر در وی
می گنجید. نام جمشید به خط یزدان پرستان، آن قدح نوشته بودند."
فیروزه در عقايد ملل جھان
بومیان آمریکای جنوب غربی فیروزه را به معنای با ارزشترین و والاترین چیز دنیا، می نامند و معتقدند که رنگ آبی فیروزه منسوب به
بھشت و سبز آن به زمین منسوب است. در قرن سیزدھم تصور بر این بود که دارنده فیروزه ھیچگاه از اسب به زمین نمی افتد.
ھندیان بر این باورند که فیروزه شادی و نیک بختی را به ارمغان می آورد. فیروزه سمبل موفقیت و شادکامی و آینده نیک است و
عشق و سلامتی و زیبایی را به ارمغان می آورد، در مراسم و تشریفات به کار می رود و دوستان جدید را به ھمراه دارد و ھدیه ای
بی نظیر است.
پراكندگي جھاني
بھترين فیروزه ھا به رنگ آبي آسماني در ايران است.در تبت فیروزه ھاي سبز داراي ارزش زيادي ھستند ديگر مناطقي كه فیروزه در
آنھا وجود دارد عبارتند از آمريكا در ايالت ھاي نوادا،كلرادو،آريزونا فیرزو ھاي آمريكا روشن تر از فیرزوه ھاي مكزيكي وايراني چون
متخلخل ترند.در روسیه، انگلستان،شیلي واسترالیا ھم موجود مي باشند.
١. زادئیت
ويژگیھاي زمین شناسي و توصیفي
ژادئیت نوع بسیار كمیاب شیم است.آن به رنگ سبز زمردي است كه در جواھرسازي بسیار ارزشمند است .ژادئیت ھا ممكن است
رنگھاي ،سفید ،صورتي، قھوه اي، ،قرمز ،نارنجي، زرد،بنفش مايل به ارغواني ،آبي،بنفش ،سیاه سبز را بھمراه داشتند
باشند.حضور آھن در ژادئیت باعث ايجاد رنگ سبز آن مي شود.
ژادئیت در توده ھاي به ھم پیوسته كريستالھاي گرانولار يافت مي شود سختي كمتري نسبت تیريت دارد.ژادئیت جذب طیفي قوي
در باند آلي ودر بقیه باند ھا ضعیف عمل مي كند.
سنگھاي سفید،زرد وسبز كمرنگ يك درخشندگي مايل به سفید زير
را نشان مي دھند. x طول موج بلند ماوراء بنفش واشعه
پراكندگي جھاني
برمه مھمترين منبع زادئیت است.زادئیت ھاي برمه اي در سنگ ھاي دگرگوني ودر تخته سنگ ھاي آلوويايي پیدا مي شوند.تخته
سنگھا داراي پوسته قھوه اي رنگ به دلیل ھوازدگیند.اين تخته سنگ ھا تا سال ١٩٣٠ در كالیفرنیا به رنگ ھاي سفید ،سبز كمرنگ
،سبز تیره و آبي مايل به سبز وجود داشتند اما آنھا در حال حاضر نیمه كدرند وبه اندازه سنگ ھاي برمه با كیفیت نیستند.ژادئیت
ھاي سبز در ژاپن ھم وجود دارند اما از كیفیت پايین تري نسبت به برمه ايھا برخوردارند.
١. نفريت
ويژگیھاي زمین شناسي و توصیفي
تقريباً از فیبرھاي آگرگات كه ھمبستگي سختي با ساختار آن دارند به وجود مي آيند .رنج رنگي آن از كرمي تا سبز تیره بستر به
تركیب شیمیايي آن تغییر مي كند .حضور آھن و منیزيم رنگ آن را تعیین مي كنند ھرچه منیزيم بیشتر باشد سنگ تیره تر مي شود.
تقريباً يك جرب طیفي دو گانه در خط قرمز وخط شارپ سبزش دارد آن نشان مي دھد كه لومینامین زير نور ماوراء بنفش ندارد.
پراكندگي جھاني
تقريباً در شرق تركستان يافت مي شود ويكي از مھمترين سنگ ھاي آسیاي میانه است.آن را تا قرن ١٨ از نوع ژادئیت برمه مي
دانستند.نقريت ھاي سیبريايي به صورت تخته سنگ ھاي به رنگ سبز تیره وجود دارد.نقريبت ھاي نیوزلندي در سنگ ھاي
سرپانتین – تالك در جنوب جزيره ديده مي شود.نقريت ھاي سبز تیره در رسوبات يخچالي تشكیل مي شوند.نقريت ھاي سیاه در
جنوب جزيره ديده مي شود نقريت ھاي سبز تیره در رسوبات يخچالي تشكیل مي شوند نقريت ھاي سیاه در جنوب استرالیا تولید
مي شوند.منابع اروپايي شامل ،ايتالیا، آلمان، لھستان،جايي كه نقريت ھاي كرمي سفید در ماسه ھاي سبز رنگ به وجود مي آيند
،ھستند آمريكا ،سوئیس ،كانادا، برزيل، تايوان، وزيمباوه از منابع مھم تشكیل نفريت ھا ھستند.
١. سنگ لاجورد
ويژگیھاي توصیفي و زمین شناسي
لاپیس لازولی نامی است قدیمی که بخش اول آن "لاپیس" به معنی سنگ و بخش دوم آن "لازول" واژه ایست عربی به معنای آبی
آسمانی. این اسم به یقین از رنگ آبی این کانی سرچشمه گرفته است و این ویژگی بھترین الگو برای شناخت این گوھر می
باشد. نداشتن شباھت با بسیاری گوھرھای دیگر سبب گردیده تا این گوھر به عنوان یک کانی دانسته شود.
تاریخچه
این گوھر به عنوان آلات تزئینی، در مصر باستان مورد استفاده قرار می گرفت و در آن زمان بسیار گرانبھا بوده است. سند خوبی که
بر این امر وجود دارد، مقدار کم آن در بازارھای آن ھنگام است. ماسک مشھور تدفین توتان خامون در پیرامون چشم ھا به وسیله
لاپیس لازولی مرصع شده است. اما بقیه ماسک ھا توسط تکه ھای آبی رنگ تزئین شده که جنس آنھا از شیشه آبی لعاب دار می
باشد که به جای گوھر یاد شده جایگزین شده است. لاپیس لازولی بیشتر اوقات در کتاب مقدس و دیگر کتابھای مذھبی یاد شده
است و چه بسا که این گوھر ھمان یاقوت کبود دنیاھای کھن است. این گوھر یکی از آنھایی بود که در پلاک سینه موبد بزرگ
یھودی به کار می رفت و ما می دانیم که در مصر باستان از آن برای آلات جادوئی و نمادین استفاده می شده است. این گوھر، به
وسیله بسیاری از تمدنھای بزرگ دنیا مورد استفاده قرار می گرفت و نمونه ھایی وجود دارد که نشان دھنده برآمدن و زاده شدن
تمدن ھا می باشد. رنگ این گوھر آن را توانمند می سازد تا در موارد دینی و جادوئی بر آسمانی بودن آن دلالت داشته باشد. در
رسم ھای کھن، کسی که این سنگ را به ھمراه یا گردن داشت، به خدا یا خدایان نزدیک تر بوده و سبب نگھبانی از وی در برابر
بدی ھا و شرارت ھای تاریک آمده از جھان پست تر می شد. مانند یاقوت کبود، به لاپیس لازولی نیز به وسیله برخی فرھنگ ھا، به
عنوان سنگی که نماد پاکی و پاکدامنی است، اشاره شده است.
ترمیم لاپیس لازولی
این گوھر، به طور کامل متخلخل است و بنابراین به آسانی لکه دار می شود. به طور غالب توده ھای بزرگ دارای درصد زیادی
کلسیت به ھمراه دانه ھای آبی می باشند. لکه دار شدن این تکه ھا سبب می گردد که شدت رنگ آبی بیشتر شود و بخشھای
کلسیتی سفید نشان دھنده لاپیس لازولی ناب می باشد. لکه دار شدن به آسانی به وسیله گوھرشناسان با تجربه و زبردست
تعیین و مشخص می شود. رفتار گرمایی برخی از مواد که سبب روشن شدن رنگ این کانی می گردند گزارش ده است. بیشتر
وقت ھا، وارد نمودن پلاستیک، برای پرنمودن و بستن درزھا و آسان نمودن صیقل تکه ھایی با حالت بسیار دانه دانه، به کار می
رود.
لاجورد در عقايد ملل جھان
این سنگ موجب افزایش احساسات و آگاھی روحی شود. استرس و تنش را کاھش می دھد. این سنگ باعث تقویت حس ششم
(پیشگویی) می شود. این بسیار محافظ است و ھمچنین شھامت و شجاعت را افزایش می دھد و می توان برای بدست آوردن
عشق روحانی آن را به کار برد. این سنگ افسون صداقت و وفاداری را به ھمراه دارد.
مصریان و مردم بابل بسیار به این سنگ علاقه داشتند و اشراف آن را بر خود می آویختند.
پراكندگي جھاني
افغانستان مشھورترين محل يافت سنگ لاجورد است كه معدن آن را براي محل يافت سنگ لاجورد است كه معدن آن را براي ۶٠٠٠
سال دارد.معدن آن توسط ماركوپولو در ١٢٧١ به ثبت رسیده است.سنگ لاجورد در سنگ آھك ھاي سیاه وسفید كوھستانھا پیدا
مي شود.تخته ھاي آبي روشن در رودخانه ھاي جنوبي درياچه بايكال روسیه پیدا مي شود.معدن رنگ ھاي روشن تر آن در كوه
ھاي آندشیلي وجود دارد.سنگ لاجوردھاي ھاي آبي تیره در كوه ھاي راكي كلرادو در مناطق متامرفیكي شكل مي گیرند كه حاوي
پیريت است.از مناطق ديگر مي توان به موارد زير اشاره كرد.
كالیفرنیا ،برمه، آنگولا، پاكستان،وكانادا،لاجوردھاي كانادايي، خاكستري-آبي ھستند اما به علت تخلخلشان نمي توان آنھا را صیقل
داد.
١. آندالوزيت
خصوصیات فیزيكي ونوري
انواع آندالوزيت به رنگ ھاي قھوه اي مايل به زرد روشن، قھوه اي – سبز صورتي مايل به قھوه اي روشن سبز به سبز مايل به
خاكستري مشاھده مي شوند .نام آن از نام يكي از استان ھاي اسپانیا،آندالوسیا جاي كه اين كاني در آنجا پیدا شد،مشتق شده
است.
آندالوزيت داراي تركیب شیمیايي نزديك به فیبرولیت است اما بعضي از خصوصیات آنھا با ھم متفاوت است .بلورھاي آندالوزيت به
صورت منشورھاي پلكاني عمودي قرار مي گیرند
آندالوزيت ھا چند رنگي ھستند وظاھر آنھا زرد سبز وقرمز است زماني كه از زاويه ھاي مختلف به آن نگاه مي كنیم.درخشندگي آن
شیشه اي است .كیاستولیت يكي از انواع آندالوزيت است كه كربن دارابه ومنشورھاي آن به صورت متقاطع قرار مي گیرند
كیاستولیت داراي منشورھاي بزرگند ومي توانند ،مات ،زرد يا خاكستري باشند.
پراكندگي جھاني
آندالوزيت ھاي قیمتي در گراولھاي قیمتي سريلانكا و در گراولھاي برزيل يافت مي شوند .از ديگر مناطق استرالیا،كانادا ،روسیه
وآمريكا را مي توان نام برد.مثال ھاي خوب از كیاستولیت در برمه وزيمباوه يافت مي شود.از ديگر منابع موجود براي كیاستولیت
ھا،استرالیا ،بولیوي،شیلي، فرانسه،اسپانیا، وآمريكاست.
١. آپاتیت
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
آپاتیت ممكن است ،رنگ،سبز ،آبي يا بنفش باشد.بلورھاي كوچك آن به صورت منشورھاي ھگزاگونال شفاف متبلور مي شوند
.بلورھاي آن شكننده وداراي رخ موازي ھستند .آنھا تمايل دارندكه از شفافیت متبلور مي شوند.بلورھاي آن شكننده وداراي رخ
موازي ھستند.آنھا تمايل دارند كه از شفافیت به سمت مات بودن با درخشندگي شیشه اي بروند.تعدادي از بلورھا بر اثر گرما رنگ
خود را از دست مي دھند.خصوصیت جذب طیفي آن در امتداد در خطوط باريك شديد است.وھمین باعث مي شود كه رنگ آپاتیت
قیمتي زرد به نظر آيد.
آپاتیت در عقايد ملل جھان
آپاتیت ممكن است ،رنگ،سبز ،آبي يا بنفش باشد.بلورھاي كوچك آن به صورت منشورھاي ھگزاگونال شفاف متبلور مي شوند
.بلورھاي آن شكننده وداراي رخ موازي ھستند .آنھا تمايل دارندكه از شفافیت متبلور مي شوند.بلورھاي آن شكننده وداراي رخ
موازي ھستند.آنھا تمايل دارند كه از شفافیت به سمت مات بودن با درخشندگي شیشه اي بروند.تعدادي از بلورھا بر اثر گرما رنگ
خود را از دست مي دھند.خصوصیت جذب طیفي آن در امتداد در خطوط باريك شديد است.وھمین باعث مي شود كه رنگ آپاتیت
قیمتي زرد به نظر آيد.
پراكندگي جھاني
آپاتیت ھاي اسپانیايي اسپاراگوس نامیده مي شوند زيرا رنگ آنھا سبز مايل به زرد است.
ھرچند آپاتیت در ھمه جاي دنیا پیدا مي شود اما آپاتیت قیمتي مختص به برمه است.آپاتیت ھاي آبي برمه اي داراي دو رنگي
بسیار قوي ھستند(آبي وبي رنگ).آپاتیت ھاي سريلانكا به رنگ ھاي زرد،آبي وسبز موجود مي باشند كه از ھمین نوع در برزيل ھم
يافت مي شود.سنگھاي سبز مايل به آبي نروژ،سنگ ھاي زرد مكزيكي،بنفش آمريكايي،سبز دريايي ھندي، وسبز تیره كانادايي از
انواع قیمتي ھستند.ديگر مناطقي كه حاوي آپاتیت ھستند عبارتند از:جمھوري چك،اسلواكي وماداگاسكار.
١. آزوريت
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
رنگ آبي آزوريت به دلیل حضور كاني مس است.بلورھاي منشوري آن به صورت منشوري شكل مي گیرند.جلاي آن ابريشمي
،خوشه اي كروي است.آن ھمچنین در توده ھا شكیل مي شود.نام آن از روستايي نزديكي لیون فرانسه گرفته شده است.
آزوريت در عقايد ملل جھان
سنگ آبی تیره ای که باعث التیام آسیب ھای روحی، تشویش ذھنی و کاھش فراموشی و احساسات منفی می شود. این سنگ
ھمچنین برای تعلیم روح و نیز تعلیم و پرورش حیوانات به کار می رود. گفته می شود این سنگ قدرت تصور انسان و قدرت روحی را
افزایش می دھد.
پراكندگي جھاني
آزوريت خالص معمولاً آنقدر محكم نیستندكه بتوان تراششان داد اما در سال ١٩٧١ تعدادي آزوريت سخت غیر معمول در يك معدن
قديمي نزديك لاس وگاس آمريكا كشف شد كه به نام معدن مس جھاني معروف بود.از ديگر مناطق مي توان به استرالیا، نامیبیا
،روماني وسیبري اشاره كرد.
١. بنتیوئیت ھا
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
بلورھاي كمیاب آبي نادر نزديك كالیفرنیا در سال ١٩۶۶ توسط معدنیاب به منظور يافتن جیوه ومس پیدا شد.او فكر كرد كه ممكن
است بلورھاي سافیه باشند اما وقتي كه آنھا را به دانشگاه كالیفرنیا فرستاد آنھا فھمیدند كه كاني جديدي پیدا شده كريستالھاي
آن كوچك بودند وشبیه به مسطح مي باشند.
بنتیوئیت داراي قدرت پراكندگي بالايي مانند الماس مي باشند درخشندگي آن شیشه اي است.بنتیوئیت متمايز از سافیه است زيرا
دو رنگي كاملاً واضحي دارد.ھمچنین بنتیوئیت داراي شكست مضاعف(بیرفرنژاسن) قوي است.
پراكندگي جھاني
بنتیوئیت ھا به ندرت در كالیفرنیا يافت مي شود.
١. ديوپسید
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
ديوپسیدھا به رنگ سبز،سبز روشن ،بي رنگ،سبز مايل به قھوه اي آبي، بنفش يافت مي شوند.
سنگ ھاي تیره تر به اين دلیل سیاه به نظر مي آيند كه آھن در تركیب آنھا زياد ومنیزيم كمتر است.بلورھا شكننده و داراي رخ
منشوري كامل ھستند.ديوپسیدھاي ستاره اي جنوب شرقي ھند داراي رنگ سبز تیره مايل به سیاه ھستند.
پراكندگي جھاني
ديوپسیدي كه حامل كروم است كروم ديوپسید نامیده مي شود.بھترين نمونه آن با رنگ سبز روشن وزمینه آبي در معادن كیمبرلیت
الماس در آفريقاي جنوبي است.كروم ديوپسیدھاي جواھرنشان در گراولھاي سريلانكا،سیبري وپاكستان نیز وجود دارد.نمونه ھاي
پاكستاني داراي بلورھاي بزرگي به رنگ زمرد سبز است.كروم دپیوپسیدھاي برمه داراي درخشندگي متغییر است.بلورھاي كوچك
سبز روشن آن در كالیفرنیا وبلورھاي زرد در كانادا است.
١. ديوپتاز
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
بلورھاي سبز ديوپتاز يك رنگ زمینه قھوه اي دارد كه كاملاً شفافند وجلاي آن شیشه اي است.
پراكندگي جھاني
تعدادي از بھترين بلورھاي ديوپتز در روسیه ديده مي شوند.از ديگر مناطق عبارتند از كنگو،رسوبات مس شیلي و آريزوناي
آمريكاست.
١. انستانیت
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
انستانیت يكي از كاني ھاي پیروكسن است..پیروكسن ھا يك سري از كاني ھايي ھستند با تركیب شیمیايي منیزيم ،سیلیكات،تا
سیلیكات آھن.حضور آھن رباد باعث ايجاد رنگ تیره اين سنگ مي شود.ھر چه میزان آن بیشتر باشد ظاھر سنگ تیره تر ومات تر
خواھد شد.
پراكندگي جھاني
كريستالھاي انستانیت منشوري ھستند انستانیت قیمتي به رنگ سبز ھمراه با الماسھا در زمینه آبي رنگ در معادن آفريقاي
جنوبي به خصوص معادن كیمبرلیت پیدا مي شوند.انواع سبز مايل به قھوه اي در موگوك برمه، نروژ وكالیفرنیا نیز وجود دارند.
١. فیبرولیت
ويژگیھاي زمین شناسي و توصیفي
فیبرولیت ھا سبز يا آبي كمرنگ ھستند.نام آن از كلمه فیبروس مشتق شده به آن سیلمانیت ھم گفته مي شود بعد از آنكه
پروفسور سلیمان در تركیب شیمیايي آن كیانیت وآندالوزيت را يافت نام آن را سیلمانیت گذاشتند.بلورھاي آن در گروه ھاي موازي، به
صورت منشورھاي بلند وباريك قرار مي گیرند.رخ آساني دارند وچند رنگي قوي را نشان مي دھند كه مھمترين پرتوھاي آن شامل
رنگ ھاي آبي، سبز وتیره وسبز روشن است.
پراكندگي جھاني
سنگھاي آبي – بنفش در برمه وسنگ ھاي سبز مايل به خاكستري در سريلانكا وتوده ھاي فیبري در آمريكا كه به نام سیلمانیت
معروف است پیدا مي شوند.
١. فلوريت
ويژگیھاي زمین شناسي و توصیفي
در سیستم کوبیک و ھگزااکتاھدرال و تترااکتاھدرال متبلور می شود. نمونه ھای توده ای caf این کانی با ترکیب فلورید کلسیم 2
ماسیو، دانه ای و ستونی آن نیز مشاھده شده است. معمولا دارای ماکل تداخلی حول محور { ١١١ } می باشد. ترکیب شیمیایی آن
شامل ۵١٫٣٣ % کلسیم، ۴٨٫۶٧ % فلورین است و عناصر کمیاب معروف به خاکھای نادر می توانند جانشین کلسیم در این کانی
شوند.
این بلور در رنگھای مختلفی از جمله سفید (نمونه خالص)، زرد، سبز، قرمز و آبی و نیز رنگارنگ دیده می شوند. گاھی پاره ای از
رنگھای آن به قدری زیباست که یک گوھر گرانبھا به حساب می آید. مثلا نمونه ھای بی رنگ آن می توانند با الماس و توپاز اشتباه
گرفته شوند و یا نمونه ھای بنفش رنگ آن می توانند با آمیتیست یکی گرفته شود. برخی رنگھای کمیاب آن مشابه رنگ لعل می
باشند. سختی آن در جدول موس ۴ است و با چاقو خراشیده می شود. جلای آن شیشه ای است و شکست صدفی دارد. این بلور
شفاف تا نیمه شفاف می باشند. یک رخ خوب در جھت { ١١١ } دارد. از دیگر خواص شاخص آن پدیده فلورسانس است که در برخی
از نمونه ھای بلورین به رنگ آبی دیده می شود.
ایتروسریت ،fluospar به معنی جریان داشتن گرفته شده است. از دیگر نامھای این کانی فلوسپار fluere نام این کانی از لغت
است. fluor و فلور ytrocerite
بلور فلوریت در رگه ھای ھیدروترمال حرارت پائین به وجود می آید. در رگه ھای پنوماتولیتیک پگماتیت ھا به ھمراه توپاز، آپاتیت،
زینوالدیت، لپیدولیت، تورمالین و کاسیتریت یافت می شود. ھمچنین به ھمراه سینیت، سنگھای فلدسپاتوئیدی و رسوبات کربناته
یافت می شود و نیز به صورت کانی فرعی به ھمراه کوارتز، باریت، دولومیت، گالن، اسفالریت، سرب، نقره و اورانیوم وجود دارد.
کانی ھمراه آن کوارتز، کلسیت، باریت، گالن و پیریت است.
فلوریت در ایران
در ایران کانسارھای فلوریت زیادی وجود دارد که در پاره ای از آنھا بلورھای فلوریت رنگی زیبا و شفاف و بی رنگ به دست می آید.
نمونه وار پاره ای بلورھای فلوریت که از کانسار پاچی مینا (نزدیکی سواد کوه) به دست می آیند بسیار زیبا ھستند و گوھر تراش
می تواند گوھرھای زیبایی از آنھا بسازد. ھمچنین کانسار کمرمھدی در طبس و قھرآباد در سقز بلورھای جالب توجھی دارند که
دارای ارزش گوھری است. گاھی در پاره ای از رگه ھای معدنی با منشا ھیدروترمال کانسارھای سرب و روی، با دست نیز بلورھای
فلوریت زیبا یافت می شود.
در گذشته به خاطر اطلاع نداشتن از ترکیب شیمیایی و کانی شناسی گوھرھا اغلب چند گوھر و کانی به سبب مشابھت رنگ و
ظاھر فیزیکی یک نام می گرفته اند. مثلا گارنت به جای لعل به کار می گرفته شده است و یا به آمیتیست خوش رنگ، لعل پیازی
می گفتند. یکی از کانی ھایی که در ایران به جای لعل به کار می رفته، فلوریت است. واقعیت این است که در کوه تخت بلقیس در
نزدیکی معدن سرب و روی انگوران کوھی است به نام لعل کان. از آنجا که در این کوه سنگھای اولترامافیک متامورف شده و متعلق
به پرکامبرین وجود دارد و توده ھای آذرین جوان در این سنگھا نفوذ کرده و از طرفی در نزدیکی این کوه کانیھای زیبایی یافت شده،
اما با بررسی بیشتر در تونل ھای کوه لعل کان، آن چه یافت شد و ھنوز ھم وجود دارد، فلوریت ھای زیبایی است که رنگ و نمای آن
مشابه لعل بوده است و به ھمین دلیل گوھر خوش رنگ فلوریت از آنھا استخراج گردیده است.
زمین شناسی و کانی سازی در محدوده لعل کان
در محدوده کانسار سرب و روی انگوران و کوه لعل کان و کوه بلقیس یک واحد شیستی-آمفیبولیتی وجود دارد که پروتولیت آن
سنگھای مافیک و اولترامافیک بوده اند، در بخشھای بالایی این شیست ھا و گاه واحدھایی از سنگھای کربناته متامورف شده دیده
می شود که به تدریج به یک واحد کربناتی متامورف شده تبدیل می شود. این واحد در معدن زرشوران به مرمر چالداغ معروف
است.در قسمت پائینی این واحد کانی سازی فلوریت مشاھده می شود، از آن جا که این واحد در کوه لعل کان به شدت تکتونیزه
است و برشی می باشد، این شواھد تکتونیکی در خیلی از بلورھای فلوریت نیز مشاھده می شود. در این واحد فضاھای خالی نیز
زیاد می باشد در این فضاھای خالی بلورھای زیبایی از فلوریت سالم یافت می گردد. فلوریت به رنگھای سفید و شفاف، بنفش
کمرنگ تا صورتی یافت می شود. چنین به نظر می رسد که فلوریت ھای زیبای بنفش رنگ مورد توجه معدن کاران قدیمی بوده
است و چون مشابه لعل بود به جای لعل به کار گرفته می شده است. فلورین لعل کان را می توان یک پتانسیل اولویت دار برای
بلورھای زیبای این کانی در نظر گرفت.
فلوريت در عقايد ملل جھان
این سنگ درخشان باعث کاھش احساسات در ھر زمینه ای و به دنبال آن افزایش قدرت تصمیم گیری عاقلانه و قدرت روانکاوی و
تجزیه و تحلیل منطقی و کاھش احساس ناامیدی و تشویش و عصبانیت می شود.
پراكندگي جھاني
تعدادي از بھترين بلورھاي آن در دورھام انگلستان پیدا مي شوند.بلورھاي اوكتاھدرال صورتي در سوئیس پیدا مي شوند از ديگر
مناطق حضور فلوريت مي توان به آمريكا ،كانادا، آلمان جمھوري چك ،اسلواكي،لھستان، ايتالیا، ونروژ اشاره كرد.
١. ايولیت
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
ايولیت قیمتي ھمرنگ با سافیه آبي است اما در گذشته اشتباھاً با نام سافیه در آب نامیده مي شد.كريستالھايي كه قیمتي
نیستند از آبي تیره آبي روشن وگاھي اوقات خاكستري قابل تغییرند.يولیت مانند كورديريت توسط كاني شناسي فرانسوي با نام
كوردير كشف شد. نام يولیت از كلمه اي يوناني به معني بنفش مشتق شده است.بلورھاي يولیت له صورت منشورھاي دو گانه
ھگزاگونال متبلور مي شوند.يولیت به دلیل چند رنگیش متمايز است.سه رنگ آن عبارتند از زرد مايل به قھوه اي،آبي روشن وآبي
تیره بھترين رنگ آبي آن در امتداد منشورھا مشاھده مي شود.يولیت ممكن است درخشندگي ھاي متفاوتي داشته باشد.در يولیت
ھاي سريلانكا به دلیل حضور كاني ھاي ھماتیت وژئوتیت رنگ سنگ قرمز مي شود به ھمین دلیل به آن يولیت خون گرفته گفته
مي شود.
ايولیت در عقايد ملل جھان
سنگ نیلی رنگی است که برای کار کردن با چاکرای چشم سوم مناسب است و موجب افزایش نیروی ذھنی شده و حس
کنجکاوی را افزایش می دھد.
پراكندگي جھاني
بیشتر يولیت ھاي قیمتي در گراولھاي جواھرنشان سريلانكا وبرمه يافت مي شوند .از ديگر مكان ھاي حضور اين سنگ قیمتي مي
توان به ماداگاسكار ،ھند ، كانادا اشاره كرد.يولیت ھاي با درجه كیفیت بالادر نامیبیا وتانزانیا وجود دارند.
١. كرنروپین ھا
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
كرنروپین ھا كاني ھاي نادري ھستند كه به رنگ سبز،سبز مايل به قھوه اي ويا زرد ديده مي شوند كاني ھاي آن ابتدا در گريلند
نامگذاري شد.آن داراي چند رنگي A.N kornerup يافت شد جايي كه سنگ جواھر در آن بسیار كمیاب بود آن به نام جوان دانماركي
بسیار قوي است كه از خواص ظاھري آن مي توان به دو رنگ سبز وقھوه اي مايل به قرمزش اشاره كرد .
پراكندگي جھاني
كرونروپین ھا در لوله ھاي سنگريزه اي در گراولھاي قیمتي يافت مي شوند.سنگ ھاي سبز با كیفیت بالا در سال ١٩١٢ در
ماداگاسكار ودر سال ١٩٣۶ به رنگ سبز مايل به قھوه اي در سريلانكا يافت شدند.كرنروپین ھاي سبز در منطقه موگات برمه وجود
دارد. از منابغ ديگر آن كنیا وتانزانیا است.
١. مالاكیت
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
مالاكیت ھا مات ھستند ورنج رنگ آنھا بین سبز كمرنگ تا سبز زمردي وسبز تیره تا سبز مايل به سیاه تغییر مي كند.رنگ آنھا به
سبب حضور مس است.كريستالھاي آن در سیستم مونوكلینیك به صورت فشرده متبلور مي شوند.
مالاكیت ھا معمولاً ھمراه با آزوريت ھا يافت مي شوند ھمچنین ممكن است ھمراه با فیروزه ھم وجود داشته باشند.
مالاكیت در عقايد ملل جھان
استخراج مالاکیت از چھار ھزار سال قبل از میلاد در میان مصریان باستان مرسوم بوده است. این سنگ دارنده آن را از افکار
ناخوشایند و تنش محفوظ می دارد و به سوی آرامش رھنمون می شود. حس جذابیت و پذیرش عشق را افزایش می دھد. موفقیت
ھای تجاری را به دنبال دارد. خواب را افزایش می دھد. دارنده آن در برابر خطرات جسمی ایمن است و سنگ محافظ خوبی برای
کودکان است و برای مسافرت بسیار خوب است.
پراكندگي جھاني
بیشتر مالاكیت ھاي قديمي در جواھرات استفاده مي شوند آنھا در معادن مس در كوه ھاي اورال روسیه پیدا مي شوند.مالاكیت
ھاي مناسب براي تراش داده شدن در جنوب استرالیا جايي كه آزوريتھا يافت مي شوند ،وجود دارند. از ديگر مناطقي كه منبع
مالاكتنید عبارتند از ،آفريقا ،زئیر، زامبیا، وزيمباوه.
١. رودوكروسیت
ویژگیھای زمین شناسی و توصیفی
رودوكروسیت يك رنگ صورتي تكرنگ كاملاً متمايزي دارد كه از آن يك سنگ زينتي جذاب مي سازد.باندھاي قھوه اي ،حنايي
وخاكستري رودوكروسیت نیز پیدا مي شوند اما جذابیت آنھا كمتر از باند صورتي است .
رودوكروسیت در عقايد ملل جھان
این سنگ زیبای صورتی رنگ یک طلسم قوی در موارد احساسی و عشقی است، دارای خواص آرامش بخش چه از نظر ذھنی و
چه از نظر فیزیکی می باشد. در ھنگام فعالیتھای شدید موجب افزایش نیروی جسمانی می شود و ھمچنین موجب زیبایی به
خصوص زیبایی پوست می شود.
پراكندگي جھاني
بلورھاي رودوكروسیت در سیستم تبلور، رومبوھدرال متبلور مي شوند ودر توده ھاي گرانولار موجود مي باشند رودوكروسیت ھا به
مقدار زياد موجود مي باشند اما تعداد كمي از آنھا در سنگ ھاي زينتي مورد استفاده قرار مي گیرند.يكي از مناطق قديكي كه
رودوكروسیت در آن وجود دارد آرژانتین است جايي كه به اين سنگ اينكارز گفته مي شود .مونتانا وكلرادوي آمريكامركز تجاري
رودوكروسیت زينتي ھستند.روماني ،مجارستان ،ھند و آلمان منابع رودوكروسیت ھستند اما نه با كیفیت تجاري.

 

About The Author

صنایع دستی نیاکان

مدیریت فروشگاه صنایع دستی نیاکان

Number of Entries : 228

© 2011 Powered By Wordpress, Goodnews Theme By Momizat Team

Scroll to top